Sekiz haftalık beslenme çalışmasında idrardaki mikotoksinler farklı profiller gösterdi

Randomize beslenme çalışmasının örnekleri incelendi

npj Science of Food dergisinde 18 Eylül 2026'da yayımlanan analiz, sekiz haftalık vegan veya et ağırlıklı beslenme müdahalesinin ardından idrardaki mikotoksinlerin farklı profiller gösterdiğini bildirdi. Freiburg Üniversitesi araştırmacıları, çalışmaya katılmadan önce hem bitkisel hem hayvansal gıda tüketen sağlıklı yetişkinlerin örneklerini inceledi. Çalışmayı tamamlayan 65 kişiden ikisi, mikotoksin verileri makul bulunmadığı için analizden çıkarıldı. Son analizde vegan gruba atanmış 32, et ağırlıklı gruba atanmış 31 kişi yer aldı.

Bir haftalık karma beslenme hazırlık döneminden sonra vegan grup hayvansal gıdaları bıraktı. Et ağırlıklı gruptan günde en az 150 g et tüketmesi istendi; balık bu miktara sayılmadı. Vegan grup, işlenmemiş veya az işlenmiş gıdaları seçmeye teşvik edildi. Katılımcılar protokol çerçevesinde kendi gıdalarını seçti ve beslenme desteği aldı; kendilerine öğün sağlanmadı. Müdahalede benzer enerji alımı sağlayan iki beslenme biçimi karşılaştırıldı.

Kreatinine göre düzeltilmiş sonuçlar dört toksin için farklılaştı

Araştırmacılar başlangıçta ve sekiz hafta sonra alınan sabah spot idrar örneklerinde altı mikotoksini ölçtü. Konsantrasyonlar hem litre idrar başına mikrogram hem de kreatinine göre düzeltilerek gram kreatinin başına mikrogram cinsinden bildirildi. Her toksin için tespit limitinin altında kalan değerlere, istatistiksel analizde bu limitin yarısı atandı.

Sekizinci haftada kreatinine göre düzeltilmiş deoksinivalenol medyanı vegan grupta 7,15 µg/g kreatinin, et ağırlıklı grupta 2,85 µg/g kreatinin idi (p = 0,004). Aynı sırayla okratoksin A medyanları 0,45 ve 0,20 µg/g (p = 0,003), zearalenon medyanları 1,34 ve 0,49 µg/g olarak bulundu (p = 0,001). T-2 toksininde ise ters yönde bir fark görüldü: vegan grupta 3,44 µg/g, et ağırlıklı grupta 5,15 µg/g (p = 0,047).

Kreatinin düzeltmesi yapılmadan litre idrar başına bildirilen konsantrasyonlarda, sekizinci hafta karşılaştırması T-2 toksini için anlamlıydı; değer et ağırlıklı grupta daha yüksekti. Deoksinivalenol, okratoksin A ve zearalenonun düzeltilmemiş son ölçüm değerleri arasındaki farklar ise istatistiksel olarak anlamlı değildi.

Zaman içindeki değişimlerin analizinde T-2 sonucu farklıydı

Tekrarlı ölçümleri kullanan karma modellerde, kreatinine göre düzeltilmiş deoksinivalenol, okratoksin A ve zearalenon için beslenme-zaman etkileşimleri anlamlı bulundu. T-2 toksini modelinde ise etkileşim de sekizinci haftadaki gruplar arası fark da anlamlı değildi; daha basit son ölçüm karşılaştırması anlamlı sonuç vermişti.

Bazı modellerde artıkların normal dağılımını sağlamak için logaritmik dönüşüm uygulandı ve aykırı değerler dışlandı. Yazarlar çoklu test düzeltmesi yapmadı; bunun yanlış pozitif bulgu olasılığını artırmasını bir sınırlılık olarak belirtti. Çok sayıda ölçüm tespit limitinin altındaydı. Örneğin sekizinci haftada 63 örneğin 57'sinde aflatoksin, 61'inde fumonisin kendi tespit limitinin altında kaldı.

Besin kayıtları tek tek kaynakları açıklamakta sınırlı kaldı

Katılımcılar her değerlendirme döneminde genellikle üç gün boyunca tartılı besin günlüğü tuttu. Araştırmacılar gıda gruplarının tüketimiyle idrardaki konsantrasyonlar arasındaki ilişkileri inceledi. Ek grafik ve regresyon analizleri, sebze tüketimiyle kreatinine göre düzeltilmiş deoksinivalenol ve okratoksin A arasında olası ilişkiler gösterdi. Ancak yazarlar, örneklemin sınırlı büyüklüğü nedeniyle temkinli yorum yapılmasını istedi.

Makalede gıda gruplarının çok farklı ürünleri kapsadığı, baharatların eksik kaydedildiği ve bazı günlüklerin yalnızca iki günü içerdiği belirtildi. Kayıtlar, idrar örneği alınmasından hemen önceki bütün günleri zorunlu olarak kapsamıyordu. Yazarlar, et ağırlıklı gruptaki daha yüksek T-2 toksini değerlerini açıklayamadı.

Yazarlar maruziyet profilleriyle sağlık sonuçlarını ayrı tutuyor

Bu beslenme biçimleri karşılaştırılırken kreatinin düzeltmesi önemli bir belirsizlik oluşturuyor. Makale, et ve balık tüketiminin yanı sıra kas kütlesindeki farkların idrardaki kreatinini nasıl etkileyebileceğini tartışıyor. Çalışmaya uzun süredir vegan olan kişiler alınmadı; yazarlar sekiz haftada yağsız vücut kütlesinde büyük değişimler oluşmasını olası görmedi. Bununla birlikte, 24 saatlik idrar toplaması da idrarın özgül ağırlığına göre düzeltme de mevcut değildi.

Yazarlar, makalede bildirilen laboratuvar referans aralıklarının güvenlik eşikleri olmadığını ve doğrudan sağlık sonuçlarının değerlendirilmediğini belirtiyor. Maruziyeti ve olası sağlık etkilerini araştırmak için daha büyük, iyi tasarlanmış randomize çalışmalar istiyorlar. Sonuç bölümünde ayrıca, bulguların bitkisel gıdaları öne çıkaran beslenmeden caydırmayı amaçlamadığı belirtiliyor ve beslenme tercihinden bağımsız olarak mikotoksin maruziyetini azaltmaya yönelik çabalar talep ediliyor.