Tüketicinin seçtiği sütü özellikleriyle anlamak
Eylülde yayımlanan araştırma, Sri Lanka’nın Kuzey Eyaleti’nde hane alışverişinden sorumlu kişilerin sıvı sütte hangi özellikleri tercih ettiğini inceliyor. Araştırmacılar yalnızca tüketicinin sütü sevip sevmediğini sormak yerine, farklı ürün özelliklerini fiyatlarla birlikte sunuyor. Böylece birden fazla özellik aynı anda değiştiğinde katılımcının hangi ödünleşimleri kabul ettiğini anlamayı amaçlıyor.
Modellenen tercihlerde genel eğilim; düşük yağlı süt, pastörizasyon veya UHT işlemi, artırılmış gıda güvenliği önlemleri ve yeniden kullanılabilir ambalaj yönünde. Bununla birlikte tüketici grupları arasında farklılıklar da var. İşleyiciler açısından bu çeşitlilik, genel sıralama kadar önemli: tek bir ürün tanımı bütün alışverişçilerin önceliklerini karşılamayabilir.
Beş özellik, sekiz seçim seti
Deney; sütün yağ içeriğini, işleme teknolojisini, gıda güvenliği önlemlerini, ambalajını ve fiyatını kapsıyor. Yağ seçenekleri tam yağlı, düşük yağlı ve yağsız sütten oluşuyor. İşleme seçenekleri ise pastörizasyon, sterilizasyon, UHT ve işlem uygulanmamasını içeriyor. Katılımcılar, ikisi ürün seçeneği ve biri mevcut durumu sürdürme seçeneği olmak üzere üç alternatif içeren sekiz seçim setini değerlendiriyor.
Deney tasarımı öncesinde 40 kişiyle pilot çalışma yapıldı. Ana araştırmada, eyaletin beş ilçesinde alışverişten birinci derecede sorumlu yetişkinlerle yüz yüze görüşüldü. Toplanan 417 anketten eksik olanlar çıkarıldığında 410 yanıt kaldı. Görüşmeciler ürün özelliklerini açıkladı ve katılımcılara yeni ürün seçmeme seçeneği de dahil olmak üzere gerçek tercihlerini yansıtmalarını hatırlattı.
Düşük yağlı ve yağsız süt aynı tepkiyi almadı
Modelde düşük yağlı süt, tam yağlı süte göre tercih edilirken yağsız süt için sonuç ters yönde. Bu ayrım ürün geliştirme açısından önemli. İki ürünü genel bir azaltılmış yağ kategorisinde birleştirmek, deneyin ortaya çıkarmaya çalıştığı tüketici farklılığını kaybettirebilir. Daha az yağın her düzeyde aynı ticari karşılığı olduğu söylenemiyor.
Çalışma, tek tek özellikler için ödeme isteğini de hesaplıyor ve demografik özelliklerle ilişkili farklılıklar buluyor. Yeniden kullanılabilir ambalaja yönelik genel olumlu eğilim, bazı grupların tek kullanımlık ambalajı farklı değerlendirmesine engel değil. Bulgular bu nedenle herkesin tercih edeceği tek bir ambalaj veya her perakendecinin elde edeceği kesin fiyat primi belirlemekten çok, tüketici gruplarını ayrı düşünmeyi destekliyor.
Bölgesel bulgu, ulusal satış tahmini değil
Yazarlar örneklemin Sri Lanka’nın tamamını temsil etmediğini açıkça belirtiyor. Araştırma Kuzey Eyaleti’yle sınırlı; kadın katılımcıların oranı dahil bazı özellikleri ulusal nüfus yapısından farklı. Hane alışverişçilerinin seçilmesi araştırma sorusu açısından anlamlı olsa da bütün süt tüketicilerini ve tüketim durumlarını kapsamıyor.
Diğer sınır, seçimlerin varsayımsal olması. Katılımcılar mağazada para harcamak yerine kurgulanmış ürün bileşimleri arasından seçim yaptı. Yanlılığı azaltmak amacıyla verilen hatırlatmalar bu farkı ortadan kaldırmıyor. Deney ayrıca beslenme sonuçlarını ölçmüyor veya bir işleme sisteminin güvenliğini kanıtlamıyor. Süt işleyicileri için tüketici testlerine başlangıç sağlayan bulguların ticari karşılığı, ürün denemeleri ve gerçekleşen satın almalarla doğrulanmalı.
- Consumer choice and preference heterogeneity for liquid milk attributes in Sri Lanka: evidence from a choice experiment. ↗
Frontiers Media SA · CC-BY-4.0 ↗. Sivashankar S, Renwick A, Yang W, Sooriyakumar K. Consumer choice and preference heterogeneity for liquid milk attributes in Sri Lanka: evidence from a choice experiment. Frontiers in nutrition. 2026. DOI: 10.3389/fnut.2026.1931191. Copyright © 2026 Sivashankar, Renwick, Yang and Sooriyakumar. FoodRadar tarafından uyarlanmış ve çevrilmiştir.
